ความจำเป็นที่บีบบังคับให้องค์กรต้องปรับตัวรับการเปลี่ยนแปลงจากภายนอกนั้นก่อให้เกิดแนวคิดใหม่ๆ ในทางบริหารจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็น รีเอ็นจิเนียริ่ง MBO QC ในอดีต หรือแนวคิดที่เป็นที่นิยมในปัจจุบัน อย่างเช่น KM competency BSC การคิดเชิงบวก การคิดนอกกรอบ เป็นต้น

        แนวคิดที่ดีจำนวนมากดังตัวอย่างข้างต้น เมื่อนำมาประยุกต์ใช้จริง กลับพบกับปัญหาไม่ต่างจากที่ Peter Senge พูดถึงความล้มเหลวในการใช้กลยุทธ์ชั้นเลิศ สาเหตุของปัญหานี้นอกจากจะเป็นเพราะการยึดติดกับความคุ้นเคยเดิมๆ ของคนแล้ว ความแตกต่างพื้นฐานในตัวบุคคลยังเป็นอุปสรรคสำคัญที่มักถูกมองข้าม ไม่ว่าจะเป็นผู้มีบทบาทในการผลักดันกลยุทธ์เหล่านั้นและผู้ที่เป็นเป้าหมายของการเปลี่ยนแปลง

        เครื่องมือชิ้นสำคัญที่จะช่วยให้เรามองเห็นกรอบความคิดที่ยึดติดของคนและช่วยให้เข้าใจในความแตกต่างพื้นฐานของบุคคลคือ "เอ็นเนียแกรม"

เอ็นเนียแกรม คืออะไร

        เอ็นเนียแกรมคือความรู้ที่อธิบายพฤติกรรมของคนได้อย่างเป็นระบบ ชัดเจนและแม่นยำ ทั้งนี้เพราะเอ็นเนียแกรมไม่ได้มุ่งเน้นที่พฤติกรรมภายนอก แต่ชี้ให้เห็นถึงกรอบความคิดหรือความรู้สึกนึกคิดที่ยึดติดจนเป็นแบบแผนทางพฤติกรรมของคนเรา กรอบความคิดนี้เองเป็นสิ่งกำหนดแรงจูงใจ การรับรู้ เรื่ยงที่ให้ความสำคัญ เรื่องที่มักมองข้าม จุดแข็ง จุดอ่อน สไตล์การสื่อสาร การตัดสินใจ ภาวะผู้นำ กลยุทธ์ในการทำงาน เป็นต้น สรุปสั้นๆ ได้ว่า เอ็นเนียแกรมไม่เพียงแต่บอกว่า เราเป็นอย่างไร (how) เท่านั้น แต่ยังอธิบายถึงสาเหตุ (why) ว่าทำไมเราจึงเป็นเช่นนั้น

        นอกจากจะช่วยให้เราเข้าใจตนเองได้ชัดขึ้นแล้ว เอ็นเนียแกรมยังทำให้เราเข้าใจผู้อื่นที่มีกรอบความคิดที่แตกต่างจากเรา เครื่องมือสำคัญชิ้นนี้จึงไม่เพียงแต่จะช่วยให้เราเปลี่ยนแปลงตัวเองได้เท่านั้น แต่ยังช่วยให้เรา "เก่งคน" หรือมีทักษะในการทำงานร่วมกับผู้อื่น (human skills) เพิ่มขึ้นอย่างมาก

สไตล์เอ็นเนียแกรมและตัวอย่างกรอบความคิด

เอ็นเนียแกรมแบ่งคนออกเป็น 9 สไตล์ใหญ่ๆ เรียกแทนด้วยตัวเลขตั้งแต่ 1 ถึง 9 คำบรรยายลักษณะสั้นๆ และกรอบความคิดที่คนแต่ละสไตล์ใช้ในการมองโลกเป็นดังนี้

	สไตล์หนึ่ง โลกนี้ไม่สมบูรณ์แบบ ฉันต้องพยายามปรับปรุงให้ดีขึ้นกว่าเดิม
	สไตล์สอง โลกนี้ต้องการความช่วยเหลือจากฉัน ฉันต้องพยายามช่วยพวกเขา
	สไตล์สาม โลกนี้ยกย่องผู้ชนะ ฉันจึงต้องพยายามสร้างความสำเร็จและมีเป้าหมาย
	สไตล์สี่ โลกนี้ธรรมดาสามัญเกินไป ฉันต้องมีเอกลักษณ์และความแตกต่าง
	สไตล์ห้า โลกนี้มีทรัพยากรจำกัด ฉันต้องสะสมหาความรู้ไว้ให้มาก
	สไตล์หก โลกนี้ไม่ค่อยปลอดภัย ฉันจึงต้องระวังตัว
	สไตล์เจ็ด โลกนี้เต็มไปด้วยโอกาสที่น่าตื่นตาตื่นใจ ฉันจึงมองโลกในแง่ดี
	สไตล์แปด ในโลกนี้ คนที่แข็งแกร่งเท่านั้นที่จะอยู่รอด ฉันจึงต้องเข้มแข็ง
	สไตล์เก้า โลกจะน่าอยู่ถ้ามีแต่ความสงบ ฉันจึงควรทำตัวกลมกลืนไปกับคนอื่น

สัญลักษณ์ของเอ็นเนียแกรม ศัพท์คำว่าเอ็นเนียแกรม มีที่มาจากภาษากรีก 2 คำคือ เอ็นเนีย (ennea) แปลว่า 9 และ แกรม (gram) แปลว่าจุด ความหมายตามตัวอักษรของเอ็นเนียแกรมคือ รูปที่มี 9 จุด รูปเอ็นเนียแกรมด้านล่างนี้แสดงให้เห็นตำแหน่งของคนแต่ละสไตล์และคำที่มักใช้เรียกตามบุคลิกลักษณะที่โดดเด่น



สัญญลักษณ์เอ็นเนียแกรมนี้ยังแสดงให้เห็นถึงแนวโน้มและพลวัตทางพฤติกรรม รวมทั้งแนวทางในการพัฒนาตนเองที่เป็นรูปธรรมและเฉพาะเจาะจงสำหรับคนแต่ละสไตล์ กล่าวได้ว่า เอ็นเนียแกรมเป็นความรู้ที่สามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงในตัวคน และทำให้เราสามารถดึงศักยภาพที่มีอยู่ในตัวมาใช้ได้อย่างเต็มที่

---

* อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้จากหนังสือ ปั้นคนให้เก่งคน หรือบทความ Bringing Out the Best in Your OD Practice : How to Use the Enneagram System for Success (OD Practitioner Vol.37, No.2, 2005) ในหน้า Articles

* คำเรียกภาษาไทยของเอ็นเนียแกรมคือ นพลักษณ์ นอกจากหนังสือเอ็นเนียแกรมของเราแล้ว ยังมีหนังสือแปลเล่มอื่นๆ อีกเช่น

• เอ็นเนียแกรม ศาสตร์เพื่อความเข้าใจตนเองและผู้อื่น (The Enneagram : Understand Yourself and the Others in Your Life)
• มองคนด้วยมุมใหม่ เปลี่ยนใจให้เป็นสุข เอ็นเนียแกรมคนเก้าแบบ (The Enneagram Made Easy)
• ต่างเธอต่างฉัน เอ็นเนียแกรมสานสัมพันธ์ (Are You My Type? Am I Yours?:Relationship Made Easy with the Enneagram)
• เกิดมาต่างกัน เลี้ยงดูฉันอย่างเข้าใจ (The Enneagram of Parenting)